Ο Τύμβος του Μαραθώνα

Του ΘΑΝΑΣΗ ΓΙΑΠΙΤΖΑΚΗ

Το ποίημα αυτό γράφτηκε ειδικά για την οπτικοακουστική εκδήλωση του Φιλιστορικού Συλλόγου «Μαραθώνας-2500 χρόνια από την Μάχη» και απαγγέλθηκε στο χώρο της Λίμνης του Αγίου Νικολάου Κρήτης. Το ποίημα «Ο Τύμβος του Μαραθώνα», που εδώ παρουσιάζεται σε πεζή μορφή, συγκροτείται από λέξεις-ερεθίσματα και λειτούργησε σαν εισαγωγή στην ομιλία που ακολούθησε:

Κάποτε, | μες στην αχλύ των θρύλων, | οι θεοί ύψωσαν | ένα βουνό, | τον Όλυμπο, | και τον κατοίκησαν ψηλά. | Έτσι και κάποτε, | μες στην αχλύ της Ιστορίας, | οι άνθρωποι ύψωσαν | με τον εαυτό τους | ένα δικό τους βουνό, | τον Τύμβο, | και τον κατοίκησαν | βαθιά.

Ο Τύμβος απομένει | από τότε. | Ο Τύμβος. | Ο Υπέροχος. | Του Μαραθώνα. | Εδώ που ο Θάνατος έγινε Ζωή. | 192 Αθηναίοι. | Οι δύο απ’ αυτούς | αρχηγοί. | Ο Καλλίμαχος, ο Στησίλαος. | Κι ένας απ’ αυτούς, | ξεχωρισμένος | παράξενα. | Κομματιασμένος. | Ο Κυναίγειρος. | 11 Πλαταιείς. | Κι ένας απ’ αυτούς | ο αρχηγός τους. | Ο Αρίμνηστος. | Κι ένας από τους υπόλοιπους δέκα, | ένα δεκάχρονο παιδί.

Ποικίλη Στοά | σημαίνει | Ζωγραφισμένη Στοά. | Η μακρόστενη ζωγραφιά | του Πάναινου και του Μίκωνος, | στη στοά αυτή, | εκεί στην Αγορά της Αθήνας, | για νεκρούς πολεμιστές | -και για τον Μιλτιάδη ακόμα- | που τους σκέπασε | η γη του Μαραθώνα, | αλλά και για θεούς, | σαν την Αθηνά - | που έβαλε τη σκέπη της | απάνω από τ’ όνομά της | και απάνω από τις πράξεις των Αθηναίων- | ή σαν τον Πάνα - | που έστειλε τον ξεγελαστικό πανικό | μες στις καρδιές των ξένων- | και για ήρωες παλιούς, | σαν τον Ηρακλή, | που οι Αθηναίοι |του προστάτεψαν τα παιδιά του, | ή σαν τον Θησέα | που αναδύθηκε από τη γη | του Μαραθώνα | και για μορφές | που ξεπρόβαλαν μόνον εκεί | να βοηθήσουν, | όπως ο Έχετλος | με το αλλόκοσμο όπλο.

Ο αρχαίος πευκώνας. | Το ακρωτήρι. | Κυνός Ουρά. | Το μεγάλο έλος. | Το ποτάμι, | ο Χάραδρος. | Εκεί, | ανάμεσα σε όλα αυτά τα πολλά, | οι πολλοί. | Οι Πέρσες. | Και μετά, | ένας φραγμός | από σωριασμένα δέντρα. | Και κάπου εκεί | στο πέρασμα για την Αθήνα, | οι λίγοι. | Οι Αθηναίοι. | Και οι Πλαταιείς, | οι μόνοι που ήρθανε. | Εκεί στο πλάι στη | Θάλασσα | το μικρό έλος | και στο άλλο πλάι, | στην πλαγιά, | ο ναός του Ηρακλέους. | Η δύναμη της θύμησης | του κορυφαίου ήρωα | των Ελλήνων | που έκανε τους άθλους του | μόνο με τ’ ανθρώπινο μυαλό. | Τέμενος μικρό, | επίκληση στον ημίθεο. | Σ’ αυτόν | που συνδεότανε | με τον ήρωά τους | τον Αιγίδη Θησέα | και μ’ έναν ισχυρό ταύρο | που έτρεχε και ρήμαζε | τα σπαρτά | στους μυθικούς κάμπους, | τον Ταύρο του Μαραθώνα. | «Είδα τον Ηρακλή στον ύπνο μου | να με παίρνει | και να με οδηγεί | στο ιερό». | «Θα δοξαστείς» ήταν | η ερμηνεία του ονείρου. | Ο ιερέας δεν λαθεύει ποτέ. | Ο Στησίλαος δοξάστηκε. | Νεκρός. | Κι αυτός που έδωσε | πλειοψηφική ψήφο | στον Μιλτιάδη | κι έτσι έγινε η Μάχη, | ο πολέμαρχος Καλλίμαχος, | κι αυτός σωριάστηκε νεκρός | στις ύστατες στιγμές | της καταδίωξης | που οι Πέρσες πήγαιναν | προς τα πλοία. | «Αδελφέ μου Αισχύλε, | πενήντα θα σκοτώσω | για τον πολέμαρχο». | «Πολέμα | και μη μετράς» | του φώναξε ο Αισχύλος | που προτίμησε | στον τάφο του | αργότερα, | από τα Ηλύσια Πεδία | της θεϊκής του ποίησης, | να λένε ότι ήταν | στον Μαραθώνα. | Τότε, την τελευταία φορά, | που είδε τον αδελφό του | Κυναίγειρο. | Τί αναστήματα! | Πώς χώρεσε | τόσο ξέσπασμα | ψυχής, | τόσο αίμα | σαν ιχώρ θεών | αυτή η μικρή παραλία | κι έγινε αθάνατη, | αυτή η άκρη της Γης | που ο πολυπληθής | συρφετός ενός παλιού | βασιλιά νικήθηκε | από κάτι νέο: | Από τους μαχητές | της επινοημένης | δημοκρατίας, | που κυβερνιόντουσαν | μόνοι τους, | διώχνοντας απ’ τη ζωή τους | την τυραννία.

192 νεκροί. | Υπάρχει | κι ένας ακόμα νεκρός | Αθηναίος. Αυτός | δεν βρίσκεται στον Τύμβο, | αλλά στην Αθήνα. | Τρέχει στην αιωνιότητα | -για τον Μαραθώνα. | Δεν ξέρουμε ακόμα | ούτε σήμερα | τ’ όνομά του. | Δεν χρειάζεται. | Τον λέμε με το άγγελμά του | «Χαίρετε. Νικώμεν». | Γι’ αυτόν τον | νεαρόν οπλίτη, | που κάποτε έκανε | κατάθεση ψυχής, | χιλιάδες άοπλοι | ξεκινάνε εδώ κι έναν αιώνα | από τον Τύμβο | δρομείς | στο δρόμο | τον δύσκολο, | τον δύσβατο, | τον ατελείωτο, | της ειρήνης. | Στον μοναδικό | δρόμο | όπου κι ο τελευταίος | τερματίζει | μέσα σε αποθέωση, | όπως ο πρώτος.

Όλοι τους | ξεκινάν από ετούτο | το ανθρώπινο βουνό, | τον Τύμβο, | μεταφέροντας | στα πέρατα του Κόσμου, | μαζί με το κορυφαίο | και το ύστατο | αγώνισμα όλων των αγώνων, | το μοναδικό αυτό | όνομα: | Του Μαραθώνα.

ΘΑΝΑΣΗΣ ΓΙΑΠΙΤΖΑΚΗΣ